CPN 3.0 od 3 października 2026: co się zmieniło względem poprzednich edycji
· 5 min czytania · Krzysztof
Trzecia edycja CPN łączy VAT 8% z obniżoną akcyzą i potrwa do 31 grudnia 2026. Sprawdzamy, czym różni się od edycji 1 i 2 oraz jak rosły ceny maksymalne w pierwszych dwóch tygodniach.
CPN 3.0 to trzecia odsłona rządowego programu „Ceny Paliwa Niżej”, która weszła w życie 3 października 2026 roku i ma działać do 31 grudnia. W porównaniu z poprzednimi edycjami łączy dwa narzędzia naraz: obniżony VAT i obniżoną akcyzę. Poniżej zestawiamy, co dokładnie się zmieniło.
Podstawa prawna CPN 3.0
Obniżkę VAT do 8% na benzynę, olej napędowy i biokomponenty jako samoistne paliwa wprowadziło rozporządzenie ministra finansów i gospodarki z 2 października 2026 roku (Dz.U. 2026 poz. 1288). Stawki akcyzy zmienia akt opublikowany jako Dz.U. 2026 poz. 1289. Według Forsala akcyza na benzynę spadła z 1529 do 1239 zł za 1000 litrów, a na olej napędowy z 1160 do 880 zł za 1000 litrów. Ogólne zasady programu opisujemy w artykule Program CPN: co to jest.
Edycja 3 kontra edycje 1 i 2
Najważniejsza różnica dotyczy zestawu narzędzi:
Edycja 1 (31.03–30.06.2026): VAT 8% zamiast 23%, obniżona akcyza (według bankier.pl około 29 gr/l na benzynie i 28 gr/l na oleju napędowym) oraz dzienne ceny maksymalne. Więcej w tekście CPN pierwsza edycja.
Edycja 2 (17–31.08.2026): VAT 8% i ceny maksymalne, ale bez obniżki akcyzy. Od 1 września wrócił VAT 23% i zniknęły limity. Szczegóły: CPN druga edycja.
Edycja 3 (3.10–31.12.2026): VAT 8% oraz obniżona akcyza, czyli model zbliżony do pierwszej edycji. Skala obniżki akcyzy (290 zł na 1000 l benzyny i 280 zł na 1000 l oleju) odpowiada mniej więcej tamtym 29 i 28 groszom na litr.
Według szacunków przytaczanych przez Forsal łączny efekt to około 1,2 zł/l mniej na benzynie i 1,3 zł/l mniej na oleju napędowym. Porównanie obu podatków wyjaśniamy osobno w tekście CPN: VAT i akcyza.
Zakres, czas trwania i koszt
Pierwsza edycja trwała trzy miesiące, druga zaledwie dwa tygodnie, trzecia ma obejmować prawie trzy miesiące. Zakres obejmuje benzynę, olej napędowy i biokomponenty jako samoistne paliwa. Poza programem są LPG i olej opałowy, co omawiamy w artykule o zakresie programu CPN.
Koszty rosną wraz z zestawem narzędzi. Według danych rządowych pierwsza edycja kosztowała około 4,7 mld zł, a druga około 495 mln zł. Według Forsala koszt VAT w trzeciej edycji to około 3,24 mld zł, a akcyzy około 2,1 mld zł. Szacunki łącznych kosztów programu się różnią, więc traktujmy je orientacyjnie.
Skąd pieniądze: podatek od nadzwyczajnych zysków
Współfinansowanie trzeciej edycji ma zapewnić podatek od nadzwyczajnych zysków ze zbycia paliw ciekłych. Ustawa z 18 września 2026 roku (Dz.U. 2026 poz. 1287) obejmuje okres od 1 marca 2026 do 31 marca 2027. Stawka wynosi 60% nadwyżki ponad próg dla producentów i 50% dla sprzedawców niebędących producentami.
Ścieżka legislacyjna była burzliwa. Pierwszą wersję prezydent skierował 24 lipca do Trybunału Konstytucyjnego w trybie prewencyjnym. Ponownie uchwaloną ustawę prezydent Nawrocki podpisał 1 października i zapowiedział skierowanie jej do TK w trybie następczym. Przed uruchomieniem edycji minister energii Motyka mówił w „Super Expressie”, że w budżecie nie ma na program środków. Więcej o tym podatku: podatek od nadzwyczajnych zysków.
Pierwsze dwa tygodnie cen maksymalnych
Dzienny limit ceny obowiązuje na wszystkich stacjach, ale stacje mogą sprzedawać taniej. Według komunikatów Ministerstwa Energii cena maksymalna Pb95 rosła niemal systematycznie:
3–5 października: 6,73 zł/l,
7 października: 6,86 zł/l,
10–12 października: 6,97 zł/l,
13 października: 7,06 zł/l,
14 października: 7,11 zł/l.
Olej napędowy wahał się w przedziale 7,74–8,06 zł/l, a 14 października limit wyniósł 7,98 zł/l (Pb98: 8,01 zł/l). Wzrost wynika z formuły opartej na hurtowych cenach z poprzedniego dnia roboczego, o czym piszemy w tekście dlaczego cena maksymalna rośnie. Dla porównania: ostatnia tygodniowa średnia e-petrol przed startem edycji wynosiła 8,19 zł/l za Pb95, a w tygodniu do 7 października spadła do 6,79 zł/l.
Aktualne limity, wykres i tabelę znajdziesz na stronie Program CPN, a tańsze oferty stacji w sekcji promocje. Kontrolę przestrzegania limitów prowadzi KAS, a kara za sprzedaż powyżej ceny maksymalnej może sięgać 1 mln zł.
Co to oznacza dla kierowców
Warto pamiętać o punkcie odniesienia. Pierwsze limity z 31 marca wynosiły 6,16 zł/l dla Pb95 i 7,60 zł/l dla oleju napędowego, a 17 sierpnia, na starcie drugiej edycji, 6,41 zł/l i 7,37 zł/l. Start trzeciej edycji (6,73 zł/l za Pb95 i 7,88 zł/l za olej) wypadł więc wyżej, bo ceny rynkowe były wtedy znacznie wyższe: po zakończeniu drugiej edycji średnia Pb95 według e-petrol skoczyła do 7,63 zł/l, a olej napędowy do 8,39 zł/l.
Cena maksymalna jest sufitem, a nie ceną stałą. Przy tym samym poziomie podatków zmienia się wraz z notowaniami hurtowymi, dlatego obniżka z programu nie oznacza zamrożenia cen. Jej sens polega na tym, że rośnie wolniej, niż rosłaby bez ulgi w podatkach. O horyzoncie programu piszemy w tekście CPN: do kiedy, a pełną oś czasu znajdziesz w historii programu CPN.
Źródła
Najczęstsze pytania
Do kiedy obowiązuje CPN 3.0?
Trzecia edycja programu obowiązuje od 3 października do 31 grudnia 2026 roku. Minister finansów Andrzej Domański zapowiedział, że decyzja o ewentualnym przedłużeniu zapadnie w grudniu.
Czym CPN 3.0 różni się od drugiej edycji?
Druga edycja (17–31 sierpnia 2026) obejmowała tylko VAT 8% i ceny maksymalne, bez obniżki akcyzy. W trzeciej edycji działa zarówno VAT 8%, jak i obniżona akcyza, a program ma trwać około trzech miesięcy zamiast dwóch tygodni.
Czy CPN 3.0 obejmuje LPG?
Nie. Objęte są benzyna, olej napędowy i biokomponenty jako samoistne paliwa, a LPG oraz olej opałowy pozostają poza programem.
Jak zmieniała się cena maksymalna Pb95 w pierwszych dwóch tygodniach?
Limit dla Pb95 wzrósł z 6,73 zł/l w dniach 3–5 października do 7,11 zł/l 14 października 2026. Dane pochodzą z komunikatów Ministerstwa Energii publikowanych na gov.pl.
