Podatek od nadzwyczajnych zysków po Senacie: co zostało do podpisu

Według doniesień Senat przyjął ustawę o podatku od nadzwyczajnych zysków w sektorze paliwowym bez poprawek, głosami 59 do 31. Żeby weszła w życie, potrzebny jest jeszcze podpis prezydenta, który wcześniej skierował pierwszą wersję tej ustawy do Trybunału Konstytucyjnego. Poniżej porządkuję, co wiadomo, czego nie wiadomo i co to znaczy dla kierowców. Opieram się na informacjach opublikowanych do 28 września, a tam, gdzie źródła są niejednoznaczne, zaznaczam to wprost.

Lubię, kiedy liczby i przepisy zgadzają się co do przecinka, bo dorastając w domu, w którym każdy list z urzędu miał znaczenie, nauczyłam się czytać dokumenty uważnie. Dlatego odróżniam to, co ogłoszono, od tego, co dopiero się wydarzy.

Głosowanie w Senacie

Projekt, według doniesień, trafił do Sejmu 15 września, a Senat przyjął go bez poprawek stosunkiem głosów 59 do 31. Brak poprawek ma znaczenie: ustawa nie wraca do Sejmu, tylko trafia do prezydenta. Procedura jest następująca: po przyjęciu przez Senat marszałek Sejmu przekazuje ustawę prezydentowi, który ma określony czas na decyzję.

Historię prac nad nową wersją opisaliśmy w tekście podatek od zysków: nowa wersja w Sejmie. Ogólne omówienie podatku, razem z kontekstem pierwszej wersji, znajdziesz w artykule podatek od nadzwyczajnych zysków na paliwach.

Kogo obejmie podatek

Według dostępnych informacji podatek ma dotyczyć producentów paliw oraz podmiotów posiadających koncesję na obrót paliwami. Ogólna idea jest taka, że opodatkowana jest nadwyżka zysku ponad poziom referencyjny, a nie cały zysk. Dlatego w opisach pojawia się pojęcie referencyjnej marży: opodatkowaniu podlega ta część marży, która przekracza przyjęty poziom odniesienia.

Czego nie wiem i nie będę zgadywać: dokładnej definicji marży referencyjnej ani sposobu rozliczania poszczególnych podmiotów. To szczegóły ustawy, które zależą od ostatecznego tekstu. Jeśli prowadzisz firmę z koncesją na obrót paliwami, sprawdź tekst ustawy po publikacji w Dzienniku Ustaw albo skonsultuj się z doradcą podatkowym.

Stawki 60% i 50%

Z dostępnych informacji wynika, że proponowane stawki to:

• 60 procent dla producentów paliw,

• 50 procent dla podmiotów, które paliw nie wytwarzają, a tylko nimi handlują.

Okres objęty podatkiem to od 1 marca 2026 do 31 marca 2027. Wartość spodziewanych wpływów według pierwszej wersji ustawy szacowano na około 4 mld zł, ale dla nowej wersji z dłuższym okresem rozliczeniowym szacunki mogą być inne, więc nie przywołuję jednej kwoty jako pewnej.

Okres wstecz, bo obejmujący miesiące, które już minęły, to właśnie ta cecha, która stała się osią sporu o pierwszą wersję ustawy. Zarzut, który podniesiono, to retroaktywność, czyli działanie prawa wstecz.

Co może zrobić prezydent

Po przyjęciu ustawy przez Senat decyzja należy do prezydenta. Konstytucja daje mu trzy drogi:

1. Podpisać ustawę, która wtedy trafia do publikacji i wchodzi w życie w terminie określonym w przepisach.

2. Skierować ją do Trybunału Konstytucyjnego w trybie kontroli prewencyjnej, jeszcze przed podpisem.

3. Zastosować weto, które Sejm może odrzucić większością trzech piątych głosów.

Przy pierwszej wersji ustawy prezydent skierował ją do TK, zanim została podpisana. Ta decyzja była znana do końca lipca. Nie wiem, jaką decyzję podejmie tym razem, i nie spekuluję. Każda z trzech dróg jest możliwa, a o wyniku dowiemy się z oficjalnych komunikatów. Dlaczego pierwsza wersja trafiła do Trybunału, opisaliśmy w tekście podatek od zysków i Trybunał Konstytucyjny.

Warto też pamiętać, że nawet podpisana ustawa może być później przedmiotem kontroli następczej w Trybunale. To odrębna procedura i jej wynik nie jest przesądzony.

Związek z ulgami na paliwo

Dla kierowców najważniejsze pytanie brzmi: czy ten podatek ma coś wspólnego z cenami na stacji lub z programem CPN? Odpowiedź wymaga ostrożności. Podatek dotyczy zysków przedsiębiorstw, a nie ceny na dystrybutorze. Bezpośrednio nie obniża ani nie podnosi cen.

Pośredni związek może istnieć na poziomie finansowania państwa. Program CPN, który obowiązywał wiosną (od 31 marca do 30 czerwca), kosztował według Ministerstwa Finansów około 4,7 mld zł, a druga edycja z sierpnia, od 17 do 31 sierpnia, około 495 mln zł. Jak sfinansować takie ulgi, to pytanie, na które odpowiadają przychody budżetowe, w tym potencjalnie nowy podatek. Rząd jednak nie przesądził publicznie, czy i jak kolejne ulgi będą powiązane z wpływami z tego podatku, więc nie traktuję tego jako ustalonej zależności. Aktualne zasady programu opisujemy na stronie program CPN, a rozważania o możliwym powrocie ulg w tekście czy wróci trzecia edycja CPN.

Co jest pewne na dziś: edycja sierpniowa zakończyła się 31 sierpnia, VAT na paliwa wrócił do 23 procent, a według dostępnych informacji nie ogłoszono nowej edycji. Do czasu decyzji prezydenta i ewentualnego ogłoszenia nowych ulg zalecam spokojne obserwowanie komunikatów rządu i rzetelnych mediów, a nie decyzji opartych na plotkach. Jeśli planujesz większe tankowanie lub zakupy firmowe, nie opieraj się na założeniu, że ulgi wrócą.