Podatek 60% od nadzwyczajnych zysków podpisany i w TK: kogo dotyczy, co z Orlenem i co dla kierowców oraz CPN do 31.12.2026
· 4 min czytania · Natalia
Prezydent podpisał ustawę o podatku od nadzwyczajnych zysków (60%) i skierował ją do TK w trybie następczym. Kogo dotyczy, jaka podstawa, co z Orlenem i co to znaczy dla CPN.
Ustawa o podatku od nadzwyczajnych zysków ze sprzedaży paliw ciekłych jest podpisana, a jednocześnie zaskarżona do Trybunału Konstytucyjnego. Brzmi to jak sprzeczność, więc rozkładam ją na części: kogo podatek dotyczy, jaka jest stawka i podstawa, co znaczy „kontrola następcza” i czy cokolwiek zmienia się dla kierowców. Opieram się na doniesieniach money.pl, rp.pl, prawo.pl i TVN24. Tam, gdzie źródła się różnią, piszę o tym wprost.
Co się stało: podpis i skierowanie do TK
Prezydent Karol Nawrocki ogłosił w czwartek 1 października 2026 r., że podpisał ustawę z 18 września 2026 r. Według prawo.pl ustawa dotyczy podatku od nadzwyczajnych zysków osiągniętych od marca 2026 r. do marca 2027 r. Jednocześnie prezydent zapowiedział skierowanie jej do Trybunału w trybie kontroli następczej, podkreślając, że nie wycofuje swoich zarzutów o niekonstytucyjność (rp.pl).
Kogo dotyczy, jaka stawka i podstawa
Element | Co podają media |
|---|---|
Podatnicy | Producenci paliw ciekłych oraz firmy z koncesją na obrót paliwami z zagranicą |
Stawka | 60% podstawy; dla podmiotów niewytwarzających paliw 50%, z limitem do 50% dochodu lub zysku netto |
Podstawa | Nadwyżka przychodów ponad poziom z marży z 2025 r. powiększonej o 20% (marża referencyjna co najmniej 2%) |
Okres zysków | 1.03.2026 – 31.03.2027 |
Szacunek wpływów | Ponad 5 mld zł według MF (TVN24); wcześniej ok. 4 mld zł dla krótszego okresu |
Z danych o wejściu w życie wynika niespójność. TVN24 i nczas.info piszą o 1 listopada 2026 r., a część serwisów (np. Super Biznes) o wejściu w życie w dniu publikacji, czyli 1 października. Nie rozstrzygam tego bez tekstu w Dzienniku Ustaw; dla kierowców różnica jest bez znaczenia, dla księgowych firm paliwowych już nie.
Czy podatek obejmuje Orlen
W tekstach, które czytałam, brak listy nazwanych spółek, więc nie twierdzę, że ustawa „wymienia Orlen”. Wiadomo jednak, że koncern ujawnił w komunikacie giełdowym wstępne oszacowanie zobowiązania na 2 mld zł za marzec–sierpień 2026 r. (Super Biznes, 2.10.2026). To szacunek spółki, a nie ostateczna kwota. Ogólny opis podatku i jego związku z CPN znajdziesz w tekście kto zapłaci za CPN, a o sieci na naszych stronach – w profilu stacji Orlen.
Kontrola następcza a prewencyjna: czym się różnią
Prewencyjna: ustawa trafia do TK przed podpisem i nie wchodzi w życie, dopóki Trybunał nie orzeknie. Tak potraktowana została pierwsza wersja podatku z lipca; powód to zarzut działania prawa wstecz. Szerzej: podatek w Trybunale Konstytucyjnym.
Następcza: ustawa jest podpisana i obowiązuje, a TK bada ją później. Według rp.pl ten tryb nie zawiesza ustawy, więc działa ona w trakcie postępowania. Jeśli Trybunał uzna przepisy za niezgodne z konstytucją, skutki pojawią się dopiero po wyroku i jego publikacji; nie ma terminu orzeczenia, a w źródłach go nie znalazłam.
Co to znaczy dla kierowców i programu CPN
Podatek płacą firmy, nie kierowcy, i nie zmienia on bezpośrednio ceny na dystrybutorze. Związek jest po stronie finansowania państwa. Według TVN24 ustawa umożliwiła uruchomienie trzeciej edycji CPN (obniżka VAT i akcyzy, obowiązuje od 3 października), a MF szacuje koszt programu na ok. 1,6 mld zł miesięcznie, czyli do ok. 4,8 mld zł za październik–grudzień. Dochód z podatku miał ten program sfinansować; prezydent z kolei domaga się, by wpływy szły na obniżanie cen paliw (rp.pl).
Obecne limity z obwieszczenia na 3.11 (Pb95 6,45, Pb98 7,31, ON 8,14 zł/l) podał money.pl, a program CPN trwa według gov.pl do 31.12.2026. Zasady opisuje strona Program CPN i artykuł o trzeciej edycji.
Czego nie wiadomo
Kiedy i jak orzeknie Trybunał, oraz czy wyrok cokolwiek zmieni dla naliczonego już podatku.
Dokładnej daty wejścia w życie (1.10 czy 1.11) i terminów wpłat zaliczek w wersji ostatecznej.
Czy CPN zostanie przedłużony po 31.12.2026. Takiej decyzji nie znalazłam w żadnym źródle i nie zgaduję.
Czy i jak firmy przeniosą koszt podatku na ceny; to hipoteza, nie fakt, a limit CPN i tak ogranicza cenę detaliczną, dopóki program trwa.
Wniosek praktyczny jest skromny: na dziś nic w tej sprawie nie wymaga od kierowcy działania. Warto śledzić komunikaty Ministerstwa Energii o limicie na kolejny dzień oraz informacje o losach CPN przed końcem roku.
Najczęstsze pytania
Czy ustawa o podatku od nadzwyczajnych zysków obowiązuje, skoro jest w TK?
Tak, według rp.pl kontrola następcza nie zawiesza ustawy. Trybunał bada ją po podpisie, a ewentualne skutki wyroku pojawią się dopiero po jego wydaniu.
Jaka jest stawka podatku i kogo dotyczy?
Według mediów 60% dla producentów paliw ciekłych i firm z koncesją na obrót paliwami z zagranicą; dla niewytwarzających paliw 50% z limitem do 50% dochodu lub zysku netto. Podstawą jest nadwyżka ponad marżę z 2025 r. powiększoną o 20%.
Czy kierowca zapłaci ten podatek?
Nie bezpośrednio, bo płacą go firmy. Wpływ na ceny na stacjach jest pośredni i nie da się go rzetelnie przewidzieć, a do 31.12.2026 obowiązują limity CPN.
Czy Orlen zapłaci ten podatek?
Orlen podał w komunikacie giełdowym wstępne szacunki zobowiązania na 2 mld zł za marzec–sierpień 2026 r. (Super Biznes, 2.10.2026). To szacunek spółki, nie ostateczna kwota.