Sierpniowe CPN: VAT 8% bez niższej akcyzy — co to znaczy w praktyce

Druga edycja CPN to według zapowiedzi obniżony VAT do 8 procent i dzienne ceny maksymalne, ale bez cięcia akcyzy, które było częścią wiosennego programu. Sam VAT obniża cenę brutto o około 12 procent, czyli przy dzisiejszych cenach rzędu 90 groszy na litrze benzyny i około złotówki na litrze diesla. Piszę ten tekst, bo uważam, że przy takich programach trzeba patrzeć na konstrukcję, a nie na hasła.

Co mówi rozporządzenie o VAT?

Według doniesień mediów minister finansów wydał rozporządzenie obniżające stawkę VAT na paliwa z 23 do 8 procent do 31 sierpnia. Program ma ruszyć w poniedziałek 17 sierpnia. Minister energii Miłosz Motyka przedstawił 14 sierpnia szczegóły: koszt dla budżetu ma wynieść około pół miliarda złotych, obowiązywać mają dzienne ceny maksymalne, a program ma trwać "dwa tygodnie sierpnia". W zapowiedziach nie padło słowo o LPG. Informacje podaję z zastrzeżeniem, że dotyczą doniesień i zapowiedzi, a nie opublikowanego tekstu przepisów.

Cena maksymalna, tak jak wiosną, ma być liczona według formuły: średnia cena hurtowa, plus akcyza, plus opłata paliwowa, plus 0,30 zł marży stacji, plus VAT. Kontrolę prowadzi Krajowa Administracja Skarbowa, a za przekroczenie grozi kara do miliona złotych. Ogólny opis programu znajdziesz na stronie Program CPN.

Dlaczego bez akcyzy?

Tu muszę być ostrożna: oficjalnego wyjaśnienia nie znam. Mogę wskazać, co jest oczywiste z rachunku. Obniżenie akcyzy to dodatkowy koszt dla budżetu, a ten program ma kosztować około pół miliarda złotych. Dla porównania, pierwsza edycja kosztowała według Ministerstwa Finansów około 4,7 mld zł i obejmowała zarówno VAT, jak i akcyzę. Skrócony czas i węższy zakres tłumaczą różnicę w kosztach, ale to moja interpretacja, nie komunikat rządu.

O tym, jak planować wydatki po zakończeniu programu, piszę w tekście Budżet na paliwo po końcu CPN.

Ile może spaść cena litra?

Policzmy to dokładnie, bo na tym polega różnica między VAT a akcyzą.

Efekt VAT. Cena brutto = cena netto × (1 + stawka). Przy zmianie z 23 na 8 procent cena brutto spada do 1,08 / 1,23 = około 87,8 procent poprzedniej. Dla średnich z 12 sierpnia (e-petrol):

• Pb95: 7,29 zł, po obniżce około 6,40 zł, czyli około 0,89 zł mniej.

• Olej napędowy: 8,09 zł, po obniżce około 7,10 zł, czyli około 0,99 zł mniej.

To zgadza się z zapowiedzią premiera Tuska o spadku o 90 groszy do 1 zł na litrze. Dokładnie tyle daje sam VAT.

Efekt akcyzy, gdyby ją obniżono. Wiosną akcyza została obniżona w przybliżeniu o 29 groszy na litrze benzyny i 28 groszy na litrze diesla. Dolicz do tego VAT: przy 23 procentach to około 36 groszy brutto, przy 8 procentach około 31 groszy. Gdyby akcyzę obniżono i teraz, cena byłaby niższa o dodatkowe około 30 groszy, a to właśnie tego w sierpniowej edycji brakuje. Dlatego nie należy oczekiwać, że cena spadnie tak głęboko jak wiosną.

Zastrzeżenie: wszystkie liczby to arytmetyka zakładająca, że cena netto się nie zmienia. W rzeczywistości może spaść lub wzrosnąć zależnie od notowań, a ceny maksymalne są pułapem, nie ceną obowiązkową.

Czego program nie obejmuje?

Z zapowiedzi i konstrukcji wynika kilka ograniczeń:

• Akcyza pozostaje bez zmian.

• LPG: w zapowiedziach go nie wymieniono. W pierwszej edycji LPG było wyłączone z VAT, akcyzy i cen maksymalnych, więc nie należy zakładać, że obejmie go druga.

• Paliwa inne niż benzyna i diesel, na przykład olej opałowy, nie są przedmiotem programu.

• Ceny na stacjach zagranicznych oczywiście nie podlegają polskim limitom.

Jeśli jeździsz na gazie, sprawdź aktualne komunikaty, bo szczegóły mogą się jeszcze zmienić.

Do kiedy obowiązuje?

Według rozporządzenia, o którym piszą media, obniżony VAT obowiązuje do 31 sierpnia. Minister Motyka mówił o dwóch tygodniach sierpnia. Po tej dacie, jeśli nie będzie przedłużenia, VAT wraca do 23 procent, a ceny maksymalne wygasają, bo ich podstawą jest obniżony VAT. Oznacza to wzrost cen o około 14 procent w ciągu jednego dnia, czyli ten sam skok, który pamiętamy z 1 lipca.

Praktyczny wniosek dla domowego budżetu: nie planuj wydatków na paliwo na wrzesień na podstawie cen z sierpnia. Odkładaj różnicę, którą zaoszczędzisz, bo po 31 sierpnia ona zniknie. Ceny benzyny Pb95 i innych paliw śledzę na stronie paliwa Pb95.

Na koniec drobna uwaga proceduralna: zachowuj paragony. Jeśli cena na dystrybutorze przekroczy maksymalną ogłoszoną na dany dzień, masz dowód do zgłoszenia. Program to nie prezent, tylko mechanizm podatkowy, a jego skuteczność zależy od tego, czy ktoś pilnuje cen.