Tydzień po CPN: Pb95 z 6,57 do 7,63 zł — skąd taki skok
· 5 min czytania · Wiktor
Skok Pb95 z 6,57 do 7,63 zł/l w tydzień to 1,06 zł. Samo przywrócenie VAT 23% przy niezmienionej cenie netto tłumaczy około 91 groszy, resztę, czyli kilkanaście groszy, dołożył rynek.
Pb95 podrożało w tydzień z 6,57 do 7,63 zł/l, czyli o 1,06 zł, a około 91 groszy z tej różnicy tłumaczy sam powrót VAT 23 proc. przy niezmienionej cenie netto. Pozostałe kilkanaście groszy to ruch rynku. To prosta arytmetyka, którą łatwo sprawdzić samemu, więc rozłożę ją na składniki.
Dane pochodzą ze średnich z 2 września, które media przypisują e-petrol, czyli dwa dni po zakończeniu drugiej edycji CPN, która obowiązywała od 17 do 31 sierpnia.
Ceny tydzień temu i dziś
Oto zestaw, którym się posługuję:
Pb95: 6,57 zł/l tydzień wcześniej, 7,63 zł/l dziś,
Pb98: 8,46 zł/l,
olej napędowy: 8,39 zł/l,
LPG: 2,89 zł/l.
Dla Pb98 i diesla nie mam w tym zestawieniu liczby sprzed tygodnia, więc nie liczę zmiany. Skupiam się na Pb95, gdzie obie liczby są znane. Szerszy kontekst całego sierpnia opisałem w tekście Sierpień w cenach paliw.
Ile to VAT 23 procent?
Zacznijmy od mechaniki. W drugiej edycji obowiązywała stawka VAT 8 proc. Po 1 września wróciła stawka 23 proc. Jeśli cena netto, czyli bez podatku, się nie zmienia, cena brutto rośnie w stosunku 1,23 do 1,08, czyli o około 13,9 proc.
Policzmy dla Pb95:
Cena brutto z VAT 8 proc.: 6,57 zł.
Cena netto: 6,57 / 1,08 = około 6,08 zł.
Cena brutto z VAT 23 proc.: 6,08 × 1,23 = około 7,48 zł.
Zmiana wynikająca z VAT: 7,48 − 6,57 = około 0,91 zł.
To około 86 proc. całego skoku (0,91 z 1,06). Pozostała część, około 15 groszy, odpowiada za ruch ceny netto: hurt, marże i dostosowanie do nowej sytuacji.
Zastrzeżenie: średnia z 26 sierpnia to nie to samo co cena z konkretnej doby. Stacje różnie reagowały na limity i na koniec programu, a niektóre sprzedawały poniżej cap, więc moje wyliczenie jest przybliżeniem, nie dokładnym rozbiciem.
Ile to rynek i ropa?
Pozostałe około 15 groszy wskazuje, że ceny netto nie stały w miejscu. Co mogło wpływać:
hurt: cena hurtowa zmienia się codziennie, a w drugiej połowie sierpnia limit CPN, wyliczany z hurtu, rósł (Pb95: 6,41 zł 17 sierpnia, 6,49 zł 20 sierpnia),
marża stacji: w programie wzór zakładał 0,30 zł/l marży, po jego zakończeniu stacje mogą ją kształtować swobodniej,
ropa i kurs walutowy: zmiany notowań wpływają na hurt z opóźnieniem kilku dni.
Rosnący limit w trakcie programu sugeruje, że hurt szedł w górę już w sierpniu. Po końcu programu ten ruch mógł być po prostu widoczny pełniej. Co do przyczyn nie ma jednak pewności, bo nie widzimy hurtu dzień po dniu.
Zachęcam do spojrzenia na to, jak ceny hurtowe przekładają się na detaliczne, w poradniku Od czego zależą ceny paliw.
Diesel a benzyna
Olej napędowy kosztuje 8,39 zł/l, czyli o około 76 groszy więcej niż Pb95. Rozwarstwienie cen jest widoczne od dłuższego czasu, a w sierpniu limity w programie potwierdzały ten obraz (17 sierpnia: Pb95 6,41 zł, ON 7,37 zł).
Powrót VAT działa na diesla tak samo jak na benzynę: mnożnik około 1,14. Dla ceny brutto 7 zł przy VAT 8 proc. oznacza to wzrost o około 1 zł na litrze (7 × 1,139 to około 7,97 zł). Liczba nie odnosi się do konkretnej stacji, to ilustracja skali.
Dla kierowców, którzy jeżdżą dieslem do pracy, to największa zmiana w tym miesiącu. Więcej o tym, kiedy wyższa cena diesla ma sens ekonomiczny, piszemy na stronie oleju napędowego.
A LPG?
LPG nie było objęte obniżką VAT ani cenami maksymalnymi, więc nie ma tu efektu końca programu. Średnia 2,89 zł/l z 2 września to cena wynikająca z rynku gazu. Dla kierowców jeżdżących na gazie koniec CPN nie zmienił ceny z tytułu podatku.
Czego się spodziewać?
Uczciwa odpowiedź to: nie wiadomo. Mogę wskazać mechanizmy:
Efekt VAT jest już w cenie. Ten jednorazowy skok nie powtórzy się, o ile przepisy nie zmienią się ponownie.
Dalsze zmiany zależą od hurtu. Jeśli ropa zdrożeje, ceny wzrosną. Jeśli stanieje, spadną, zwykle z opóźnieniem.
Decyzje polityczne. Rząd mógłby wrócić do programu, ale według dostępnych informacji na dziś nie ma takiej decyzji. Na stronie programu CPN zbieramy dane.
Najbardziej praktyczna rada dla kogoś, kto dojeżdża codziennie: zapisuj cenę przy każdym tankowaniu. Po dwóch tygodniach będziesz miał własny wykres, który powie więcej niż jakakolwiek prognoza.
Jak sprawdzić to na własnych paragonach?
Jeśli masz paragon z ostatnich dni sierpnia i z początku września, możesz powtórzyć moje wyliczenie dla własnej stacji. Weź cenę z sierpnia, podziel ją przez 1,08, a wynik pomnóż przez 1,23. Otrzymasz cenę, jaką zapłaciłbyś po powrocie VAT, gdyby cena netto stała w miejscu. Różnica między tą liczbą a Twoją rzeczywistą ceną z września to ruch rynku i marży na Twojej stacji.
To proste ćwiczenie dobrze pokazuje, że nie każdy wzrost to „zła wola stacji". Część to arytmetyka podatkowa, której nikt nie wynegocjuje. Dopiero reszta jest kwestią rynku i konkurencji, i właśnie tę resztę warto porównywać między stacjami.
Najczęstsze pytania
Dlaczego ceny paliw wzrosły po 1 września?
Główną przyczyną był powrót VAT z 8 do 23 proc. po zakończeniu drugiej edycji CPN. Przy niezmienionej cenie netto to około 14 proc. wzrostu na litrze. Resztę stanowią zmiany cen hurtowych i ropy.
O ile wzrosła cena Pb95 po zakończeniu CPN?
Według e-petrol średnia cena Pb95 wzrosła z 6,57 zł/l tydzień wcześniej do 7,63 zł/l na dzień 2 września, czyli o około 1,06 zł. Z tego około 91 groszy wynika z samego VAT.
Czy LPG też zdrożało przez koniec CPN?
Nie z powodu VAT, bo LPG nie było objęte obniżką i przez cały czas miało stawkę 23 proc. Średnia cena LPG według e-petrol wynosiła 2,89 zł/l na 2 września.
Czy ceny będą dalej rosnąć?
Nie da się tego przewidzieć jednoznacznie. Zależy to od cen ropy, kursu walutowego i decyzji rządu o ewentualnych dalszych działaniach. Analitycy mówią raczej o scenariuszach niż o pewnych prognozach.
