Start-stop: ile naprawdę oszczędza w mieście, a kiedy go wyłączyć

Start-stop oszczędza paliwo głównie w gęstym ruchu miejskim z częstymi, dłuższymi postojami, a w jeździe płynnej daje efekt bliski zeru. Czy to się opłaca na Twojej trasie, najlepiej sprawdzić pomiarem, bo wynik zależy od liczby i długości postojów. Jeżdżę codziennie do pracy samochodem, więc traktuję to jak eksperyment: porównuję dwa tryby na tej samej trasie. Poniżej pokazuję metodę, bo własne wyniki wolę zostawić do zweryfikowania, zamiast podawać liczby, których nie mogę tu udokumentować.

Jak działa start-stop?

System automatycznie gasi silnik, gdy auto stoi (na przykład na światłach) i uruchamia go ponownie, gdy puszczasz hamulec lub wciskasz sprzęgło. Idea jest prosta: silnik na postoju spala paliwo, ale nie wykonuje żadnej pracy. Jeśli go wyłączysz, to paliwa nie palisz.

Warunki, w których system zwykle działa:

• silnik jest rozgrzany do odpowiedniej temperatury,

• akumulator jest wystarczająco naładowany,

• temperatura zewnętrzna nie jest skrajna,

• nie pracuje intensywnie klimatyzacja lub ogrzewanie szyb.

Gdy któryś warunek nie jest spełniony, system pozostaje nieaktywny, więc zimą może działać rzadziej, niż się spodziewasz. Ogólne zasady oszczędnej jazdy opisujemy w tekście eco-driving: zasady.

Mój pomiar

Zamiast liczb „z głowy” opisuję metodę, którą stosuję, bo jest powtarzalna.

1. Wybierz stałą trasę, którą jeździsz codziennie, najlepiej w podobnych porach.

2. Zresetuj licznik średniego spalania na początku testu.

3. Przez tydzień jedź z włączonym start-stopem, zapisując spalanie z komputera pokładowego po każdym dojeździe.

4. Przez kolejny tydzień wyłącz system przy każdym uruchomieniu (w większości aut przyciskiem) i zapisuj wyniki tak samo.

5. Porównaj średnie z obu tygodni. Notuj też warunki: pogodę, ruch, długość postojów.

Zastrzeżenie: komputer pokładowy ma błąd pomiaru, a różnice w ruchu i pogodzie między tygodniami mogą zaburzyć wynik. Dlatego dobrze jest powtórzyć eksperyment kilka razy i patrzeć na trend. Dla dokładniejszej kontroli możesz zapisywać też litry z tankowania i kilometry z licznika przebiegu.

Jeśli Twoja trasa to głównie korki, wynik zapewne pokaże widoczną różnicę. Jeśli to płynna jazda przedmieściami, różnica będzie mała. Zależność kosztów od korków opisujemy w artykule korki a spalanie: koszt dojazdów.

Akumulator i rozrusznik

Najczęstsza obawa to zużycie podzespołów. Co wiadomo ogólnie:

• Auta z start-stopem mają wzmocniony rozrusznik i specjalny akumulator (typu AGM lub EFB), przystosowany do częstych cykli rozładowania i ładowania.

• Zwykły akumulator w aucie z tym systemem zużyje się szybciej, więc przy wymianie wybierz właściwy typ.

• System sam monitoruje stan akumulatora i nie wyłącza silnika, gdy naładowanie jest zbyt niskie.

Koszt wymiany akumulatora w takim aucie bywa wyższy niż w zwykłym. Dla uczciwego rachunku trzeba go uwzględnić: jeśli oszczędność na paliwie jest mała, a akumulator droższy, bilans może być niekorzystny. Producent aut zazwyczaj uwzględnia tę zależność w konstrukcji, ale konkretne liczby zależą od modelu, więc nie będę ich uogólniać.

Kiedy wyłączam start-stop?

Moje zasady, wynikające z obserwacji własnej trasy:

• W bardzo krótkich postojach, gdy ruszam co kilka sekund. Silnik gaśnie i odpala bez realnej oszczędności.

• W korku „zderzak w zderzak” z ciągłym podjeżdżaniem. Częste uruchomienia nie dają efektu, a mogą być męczące.

• Przy włączonej mocnej klimatyzacji lub ogrzewaniu, gdy komfort w kabinie spada po zgaszeniu silnika.

• W manewrach parkingowych, gdy potrzebuję pełnej kontroli nad napędem.

Zostawiam włączony system, gdy stoję dłużej na światłach lub na przejeździe kolejowym. Tam silnik naprawdę bez sensu pracuje na biegu jałowym. Pamiętaj, że wiele aut wraca do ustawienia „włączony” po każdym uruchomieniu silnika, więc wyłączanie wymaga nawyku.

Ile paliwa spala silnik na postoju?

Skala oszczędności wynika z prostego faktu: silnik na biegu jałowym zużywa paliwo, a auto nie pokonuje żadnych kilometrów. Ile dokładnie, zależy od silnika i temperatury, ale zwykle jest to ułamek litra do około litra na godzinę, więc na jednych światłach liczą się mililitry. Dopiero kilkadziesiąt postojów w tygodniu, każdy kilkudziesięciosekundowy, składa się na zauważalną kwotę. Dlatego u kogoś, kto jeździ głównie poza miastem, efekt będzie znikomy. Własny pomiar pokaże, do której grupy należysz.

Wnioski

1. Start-stop oszczędza paliwo przede wszystkim w ruchu miejskim z dłuższymi postojami.

2. Przy płynnej jeździe efekt jest minimalny.

3. Najlepszym sposobem oceny jest własny pomiar na stałej trasie, prowadzony przez kilka tygodni.

4. Akumulator i rozrusznik w autach z tym systemem są dostosowane, ale koszt wymiany akumulatora bywa wyższy.

5. Wyłączenie systemu w specyficznych sytuacjach jest uzasadnione i niczego nie psuje.

Podstawowe zasady ograniczania spalania opisujemy w artykule jak zmniejszyć spalanie. Start-stop to jedno z wielu narzędzi, a nie cudowny sposób na oszczędności. Dane z własnej trasy pokażą, ile jest warte w Twoim przypadku.