Krótkie odcinki a spalanie: dlaczego 3 km do szkoły tak dużo kosztują

Trzy kilometry do szkoły kosztują więcej, niż pokazuje średnie spalanie z długiej trasy, bo na zimnym silniku auto zużywa wyraźnie więcej paliwa na kilometr. Pierwsze kilometry to najdroższy odcinek jazdy, a codzienny dowóz składa się niemal wyłącznie z takich kilometrów. Dlatego przeliczam ten temat na liczby, jak lubię.

Zastrzeżenie: nie podaję tu własnych pomiarów z konkretnego auta, tylko ogólne zasady i przykładowe założenia. Wyniki w Twoim aucie zależą od silnika, pogody i stylu jazdy. Zachęcam do własnego pomiaru metodą opisaną na końcu.

Zimny silnik w liczbach

Dlaczego zimny silnik pali więcej? Z kilku powodów:

• wzbogacona mieszanka: dopóki silnik jest zimny, sterownik podaje więcej paliwa, żeby zapewnić stabilną pracę,

• gęstszy olej: opory wewnętrzne są wyższe, więc silnik zużywa więcej energii na samo kręcenie,

• zimne elementy: ciepło ucieka do bloku, układu wydechowego i skrzyni biegów,

• katalizator jeszcze nie pracuje optymalnie: sterownik przez jakiś czas utrzymuje bogatszą mieszankę.

Zimą efekt jest silniejszy, latem słabszy. Wielkość zależy od auta, ale kierunek jest zawsze ten sam: początek trasy jest droższy niż reszta.

Co to oznacza w praktyce? Przykład na założeniach, nie z pomiaru. Gdyby auto na rozgrzanym silniku paliło 7 l/100 km, a przez pierwsze 3 km średnio 11 l/100 km, to dojazd 3 km kosztowałby około 0,33 litra, a nie 0,21 litra. Różnica 0,12 litra przy cenie Pb95 równej 7,63 zł (średnia e-petrol z 2 września) to około 90 groszy na jeden kurs.

Pierwsze 3 km kontra 30 km

Dla porównania policzmy dwa warianty przy tych samych założeniach:

1. Jeden dłuższy wyjazd, 30 km. Pierwsze 3 km po 11 l/100 km (0,33 l), pozostałe 27 km po 7 l/100 km (1,89 l). Razem 2,22 l, czyli średnio 7,4 l/100 km.

2. Dziesięć osobnych kursów po 3 km. Każdy po 11 l/100 km, razem 3,3 l, czyli 11 l/100 km.

Różnica to około 1,1 litra na 30 km, czyli około 8 zł przy cenie 7,63 zł/l. To jest właśnie ukryty koszt krótkich kursów: dokładnie ten sam dystans, a kosztuje o połowę więcej.

Nie traktuj tych liczb jako prawdy objawionej. To model, który ma pokazać skalę, a nie wskazać Twoje spalanie. Jeśli chcesz prowadzić własny dziennik, przydadzą się aplikacje opisane w naszych tekstach o spalaniu.

Łączenie kursów

Najprostsza oszczędność to zamiana kilku krótkich wyjazdów na jeden dłuższy. Przykłady:

• odwiezienie dziecka do szkoły i od razu zakupy po drodze do pracy,

• załatwienie sprawunków w drodze powrotnej, a nie w osobnym wyjeździe,

• zaplanowanie zajęć dodatkowych tak, by wypadały na tej samej trasie,

• odbiór dziecka i wizyta w sklepie w jednym wyjeździe.

Zasada: silnik, który jest już ciepły, wykorzystuj do kolejnych spraw. Jeśli możesz, ustal kolejność kursów tak, aby przerwy między nimi były krótkie. W pierwszych godzinach po zgaszeniu silnik jest jeszcze częściowo ciepły, więc drugi kurs wypada taniej niż pierwszy.

Do tego dochodzi styl jazdy: spokojne przyspieszanie na początku trasy pomaga, bo silnik szybciej osiąga temperaturę przy umiarkowanym obciążeniu niż na biegu jałowym. Rozgrzewanie auta na postoju nie ma sensu. Zasady zebraliśmy w tekście Eco-driving: zasady.

Rower lub pieszo

Dla odcinka 3 km pieszo to około 35–40 minut, rowerem kilkanaście minut. W dobrych warunkach pogodowych to naturalna alternatywa. Zalety:

• brak spalania paliwa,

• brak korka przy szkole,

• ruch dla dziecka rano,

• niższe zużycie auta.

Wady: pogoda, godzina, bezpieczeństwo trasy, wiek dziecka. Dla młodszych dzieci piesze odcinki muszą być pod opieką dorosłego, więc to nie zawsze wchodzi w grę.

Kompromis, który polecam: parkowanie 500 m od szkoły i krótki spacer. Oszczędzasz czas stania w kolejce samochodów, a dziecko zyskuje kilka minut ruchu. Silnik pracuje krócej w warunkach korka, który i tak potrafi być najdroższym odcinkiem. O wpływie korków na spalanie piszemy w tekście Korki a spalanie: koszt dojazdów.

Ile mogę oszczędzić?

Policzmy przykład na założeniach. Załóżmy cztery kursy po 3 km dziennie, pięć dni w tygodniu, czyli 60 km. Gdyby łączenie kursów i spacery pozwoliły ograniczyć liczbę zimnych startów o połowę, oszczędność w modelu z poprzedniego punktu to około 0,12 litra na zimny start. Dla dwóch zimnych startów mniej dziennie daje to około 0,24 litra dziennie, czyli około 1,8 zł przy cenie 7,63 zł/l. W miesiącu (około 20 dni szkolnych) to około 36 zł.

To nie jest kwota, która zmieni życie, ale to oszczędność bez utraty komfortu. Jeśli dodasz spokojniejszą jazdę i prawidłowe ciśnienie w oponach, rachunek będzie lepszy. Dodatkowe wskazówki znajdziesz w poradniku Jak zmniejszyć spalanie.

Jak zmierzyć to u siebie?

Prosta metoda dla osób lubiących dane:

1. Zatankuj do pełna i zapisz stan licznika.

2. Przez tydzień jedź tak jak zwykle (same krótkie kursy).

3. Zatankuj do pełna i zapisz litry oraz dystans. To spalanie „miejskie".

4. W kolejnym tygodniu połącz kursy i ogranicz zimne starty.

5. Porównaj wyniki.

Jeden tydzień to mało, żeby wyciągnąć twarde wnioski, ale trzy-cztery tygodnie dają już sensowny obraz. Pamiętaj o stałych warunkach: ta sama pogoda, ten sam styl jazdy, podobna liczba pasażerów.