Ile grosza na litrze daje mocniejszy złoty? Przelicznik kursu dolara na cenę paliwa
· 4 min czytania · Wiktor
1 gr kursu USD/PLN to ok. 0,67 gr na litrze ropy, a 1 USD Brenta to ok. 2,44 gr. Wzór, dwie tabele wrażliwości i rachunek z tego tygodnia: dolar −0,78%, czyli ok. 2 gr/l.
Dolar potaniał o 3 grosze, a ja szukam odpowiedzi na proste pytanie z tablicy na stacji: ile to groszy na litrze? Jadę codziennie do pracy i lubię mieć przelicznik, który zrobię na kalkulatorze w telefonie. Poniżej wzór, dwie tabele wrażliwości (kurs i cena ropy) oraz uczciwe zastrzeżenie, czego z tego rachunku wynikać nie może. Ceny samego Brenta i czynniki, które go ruszają, omawia tekst z 16 października, a strukturę ceny litra rozkładałem w tekście o ropie po 105 USD. Tu zostaje sam kurs.
Wzór: ile ropy jest w jednym litrze
Baryłka to 158,987 litra, w rachunku zaokrąglam do 159. Koszt ropy w litrze paliwa to po prostu Brent × USD/PLN ÷ 159. Dane z tego tygodnia: Brent 105,92 USD z zamknięcia czwartku 15.10 (Reuters via Express Tribune) i kurs NBP 3,8827 z 16.10 (API NBP). Daty się różnią, bo zamknięcia piątku nie znam.
Baryłka w złotych: 105,92 × 3,8827 = 411,26 zł.
Na litr: 411,26 ÷ 159 = ok. 2,59 zł.
Ten sam Brent przy kursie z 8.10 (3,9132): 414,49 zł za baryłkę, czyli ok. 2,61 zł/l.
Różnica: około 2 gr na litr na samej ropie.
To rachunek orientacyjny, nie koszt zakupu żadnej rafinerii: pomija rodzaj ropy, uzysk paliw i terminy dostaw.
Tabela 1: zmiana kursu, Brent stały (105,92 USD)
Zmiana kursu o 1 gr zmienia koszt ropy w litrze o 105,92 × 0,01 ÷ 159 = 0,67 gr. W trzeciej kolumnie mnożę przez 1,08, bo tak limit CPN dolicza VAT 8%.
Zmiana USD/PLN | Koszt ropy w litrze | Po doliczeniu VAT 8% |
|---|---|---|
±1 gr | ±0,67 gr | ±0,72 gr |
±5 gr | ±3,33 gr | ±3,60 gr |
±10 gr | ±6,66 gr | ±7,19 gr |
Tabela 2: zmiana Brenta, kurs stały (3,8827)
Tu 1 USD na baryłce to 3,8827 ÷ 159 = 2,44 gr na litrze.
Zmiana Brenta | Koszt ropy w litrze | Po doliczeniu VAT 8% |
|---|---|---|
±1 USD | ±2,44 gr | ±2,64 gr |
±5 USD | ±12,21 gr | ±13,19 gr |
±10 USD | ±24,42 gr | ±26,37 gr |
Z porównania obu tabel wychodzi przydatna reguła: 1 USD Brenta waży tyle, co ok. 3,7 gr kursu. Procentowo oba czynniki działają tak samo, bo koszt to iloczyn. Każdy 1% zmiany Brenta albo kursu to ok. 2,6 gr na litrze samej ropy, czyli ok. 2,8 gr po VAT.
Tydzień od 8 do 16 października
Od 8.10 dolar spadł z 3,9132 do 3,8827 zł, czyli o 3,05 gr (−0,78%). Przy Brencie 105,92 USD to ok. 2,0 gr na litrze ropy, a po VAT ok. 2,2 gr. Tyle samo dałby spadek Brenta o około 0,83 USD. W złotych ropa potaniała więc o grosze, mimo że w dolarach stoi ponad 105. Na papierze to widać, w cenniku już nie: w tym samym czasie hurtowa cena Pb95 u Orlenu zmieniła się z 6,086 zł (8.10) na 6,080 zł (16.10), czyli o 0,6 gr. Na hurcie nakłada się wiele czynników naraz i taka różnica ginie w szumie.
Dlaczego kurs działa szerzej niż na samą ropę
Nie tylko ropa jest wyceniana w dolarach. Benzynę i diesel na hurtowych rynkach europejskich także kwotuje się w USD, więc kurs wpływa w praktyce na cały składnik surowcowo-rafineryjny, a nie tylko na 2,59 zł z tabel. Dlatego rachunek z ropy to dolna granica wrażliwości. Jaką część ceny hurtu ten składnik stanowi, nie podam, bo nie znalazłem na to wiarygodnego źródła. Ile faktycznie przechodzi na Orlen, widać dopiero w cenniku hurtowym, a nie w moim wzorze.
Jak kurs dociera do limitu CPN
Limit w programie CPN to round((hurt netto + 0,30) × 1,08, 2), z hurtu dnia poprzedniego. Jeśli hurt zmieni się o 2 gr, limit zmieni się o 2 × 1,08 = 2,2 gr. To samo mnożenie stoi za trzecimi kolumnami w tabelach. Reszta wzoru od kursu nie zależy: akcyza i opłata paliwowa to kwoty w złotych na litr, a 0,30 zł marży z formuły też jest stałe. Skala: 1% kursu to ok. 2,8 gr przy limicie Pb95 6,89 zł, czyli około 0,4% ceny. Dlatego dolar nie wyjaśnia ruchów limitu z dnia na dzień.
Jazda za granicę
EUR/PLN to 4,3661 (NBP, 16.10). Jeśli tankujesz za granicą, rachunek jest prosty: cena litra w euro × kurs. Pamiętaj, że fixing NBP to nie kurs, który zastosuje bank czy kantor, więc to tylko punkt odniesienia.
Czego nie wiem
Udziału kosztu ropy ani produktów w cenie hurtu Orlen, bo nie mam źródła z liczbą.
Jak szybko hurt reaguje na zmianę kursu: formuła cennika Orlen nie jest jawna.
Zamknięcia piątku 16.10 dla Brenta, więc liczę z czwartku 15.10.
Sprawdź też bieżące ceny na stacji: limit to sufit, a nie cena obowiązkowa.
Najczęstsze pytania
Ile kosztuje ropa w jednym litrze paliwa?
Brent × USD/PLN ÷ 159. Przy Brencie 105,92 USD i kursie NBP 3,8827 to ok. 2,59 zł za litr, a przy kursie 3,9132 z 8.10 ok. 2,61 zł. To rachunek orientacyjny, nie koszt zakupu rafinerii.
O ile groszy zmienia cenę litra zmiana kursu dolara o 10 gr?
Przy Brencie 105,92 USD koszt ropy w litrze zmienia się o ok. 6,7 gr, a po doliczeniu VAT 8% z formuły limitu CPN o ok. 7,2 gr. Zmiana o 1 gr to ok. 0,7 gr na litrze.
Czy mocniejszy złoty zawsze obniża ceny paliw na stacji?
Nie od razu i nie w pełni. Kurs obniża koszt ropy i produktów kwotowanych w USD, ale akcyza, opłata paliwowa i marża w formule limitu są kwotami w złotych. Wpływ kursu zlewa się z ruchami samej ropy i marż.
Jak zmiana kursu dociera do limitu CPN?
Przez hurt Orlen: limit to round((hurt netto + 0,30) × 1,08, 2). Zmiana hurtu o 2 gr daje zmianę limitu o ok. 2,2 gr. Ile z kursu trafia do hurtu, zależy od cennika Orlen.