Hybryda w długiej trasie: czy na autostradzie nadal oszczędza?

Na autostradzie przy 120-140 km/h hybryda traci większość przewagi, którą ma w mieście, bo silnik spalinowy pracuje niemal cały czas, a bateria niewiele zmienia. Nadal bywa oszczędna, ale różnica względem zwykłego auta maleje. Przy wyjazdach z żoną po Europie to pytanie wraca za każdym razem, gdy planujemy trasę. Poniżej tłumaczę mechanizm, dlaczego tak jest, i pokazuję rachunek, w którym liczby spalania są założone, nie zmierzone przeze mnie.

Jak działa hybryda w trasie

Układ hybrydowy łączy silnik spalinowy z silnikiem elektrycznym i niewielką baterią. W mieście przewaga bierze się z dwóch rzeczy: odzyskiwania energii przy hamowaniu (rekuperacja) i jazdy na samym silniku elektrycznym przy niskich prędkościach. Silnik spalinowy może się wtedy wyłączać, więc w korkach i na przystankach zużycie paliwa spada.

Na autostradzie obraz się zmienia:

• hamujesz rzadko, więc rekuperacja ma mało okazji do pracy,

• opór powietrza rośnie z kwadratem prędkości, więc dominuje w zużyciu energii,

• silnik spalinowy pracuje niemal cały czas, a elektryczny wspomaga go tylko sporadycznie,

• bateria rozładowuje się, a jej uzupełnianie wymaga spalania dodatkowego paliwa.

Efekt jest taki, że auto jedzie tak, jakby było zwykłym samochodem spalinowym z niewielkim dodatkiem. Sprawność silników hybrydowych często jest optymalizowana pod mieszany ruch, a nie pod stałą wysoką prędkość.

Spalanie w mieście i na autostradzie

Nie podam konkretnych liczb spalania z jednego modelu jako faktów, bo różnią się one między autami i warunkami. Opiszę natomiast prawidłowość, którą potwierdza fizyka i opinie wielu kierowców: w hybrydzie spalanie w mieście jest zwykle niższe niż na autostradzie, odwrotnie niż w zwykłych autach, gdzie miasto jest najdroższe.

Różnica między 120 a 140 km/h jest tu bardzo wyraźna. Opór powietrza rośnie z kwadratem prędkości, więc przy 140 km/h moc potrzebna do jazdy jest znacznie większa niż przy 120 km/h, a hybryda nie ma wtedy jak „oszukać” fizyki. Dlatego najskuteczniejszym sposobem oszczędzania w trasie nie jest tryb jazdy, tylko mniejsza prędkość, o czym piszemy w tekście tempomat 120 czy 140: koszt trasy.

Jeśli chcesz poznać spalanie swojego auta, mierz je tak samo, jak zawsze: tankuj do pełna, zapisz licznik, po przejechaniu trasy znów zatankuj do pełna i podziel litry przez kilometry. Wskazania komputera pokładowego bywają optymistyczne, więc sprawdzaj je z tankowaniami.

Hybryda kontra diesel

Diesel na autostradzie ma naturalne zalety: wysoką sprawność przy stałym obciążeniu i duży moment obrotowy. Dlatego w długich trasach pozostaje silną alternatywą, choć cena oleju napędowego bywa wyższa niż benzyny. Według e-petrol 23 września ON kosztował średnio 8,99 zł za litr, a Pb95 7,99 zł, czyli złotówkę mniej.

Rachunek porównawczy na założonych liczbach (to nie pomiary, tylko ilustracja metody):

• hybryda benzynowa: zakładam spalanie 6,5 l/100 km na autostradzie, a przy 7,99 zł za litr koszt 100 km wynosi około 51,9 zł,

• diesel: zakładam 5,5 l/100 km, a przy 8,99 zł koszt 100 km wynosi około 49,4 zł.

Przy takich założeniach różnica wynosi niecałe 3 zł na 100 km, czyli niewielka, i zależy od tego, czy założenia są realne dla konkretnych aut. Podstaw własne dane. Pamiętaj też o kosztach poza paliwem: cena zakupu, serwis, ubezpieczenie i wartość odsprzedaży. W kalkulacji paliwa różnice bywają małe, a w całkowitym koszcie posiadania mogą mieć wpływ decydujący.

Koszt 1000 km

Dla porównania skali: tysiąc kilometrów to na przykład wyjazd z żoną na urlop w jedną stronę. Przy tych samych założonych spaleniach:

1. Hybryda benzynowa, 6,5 l/100 km: 65 litrów × 7,99 zł = około 519 zł.

2. Diesel, 5,5 l/100 km: 55 litrów × 8,99 zł = około 494 zł.

3. Benzyna bez hybrydy, 7,5 l/100 km: 75 litrów × 7,99 zł = około 599 zł.

Wnioski z tego przykładu: hybryda wypada lepiej niż zwykła benzyna, ale różnica względem diesla na długiej trasie jest mała i może zniknąć przy innych założeniach. Ten rachunek pokazuje metodę, nie werdykt. Jeśli diesel spali o litr więcej na 100 km, hybryda wyjdzie taniej. Dlatego kluczowe jest zmierzenie własnego auta, a nie wiara w katalogowe zużycie. Ogólne zasady oszczędnej jazdy opisujemy w tekście eco-driving: zasady, a cenę paliwa znajdziesz na stronie Pb95.

Dla kogo hybryda

Hybryda ma największy sens, gdy:

• jeździsz głównie po mieście i w ruchu mieszanym, gdzie rekuperacja pracuje często,

• dojeżdżasz do pracy w korkach,

• wartość odsprzedaży i koszt zakupu przeliczasz na całość kosztów.

Jeśli większość kilometrów robisz w trasie z prędkością autostradową, przewaga się zmniejsza, a rachunek trzeba robić rzetelnie, z kosztem zakupu i serwisu. Przy mieszanym użyciu hybryda bywa rozsądnym kompromisem. Moja ocena: nie kupowałbym hybrydy dla samej autostrady, ale nie skreślałbym jej, jeśli codzienne jazdy w mieście też są częścią życia. Najlepsza hybryda to ta, która pasuje do tego, jak naprawdę jeździsz, a nie do tego, jak jeżdżą ludzie w broszurach.