Autostrada czy krajówka? Rachunek mojej trasy na weekend

Na mojej weekendowej trasie do syna autostrada kosztuje w samym paliwie około 58 zł więcej niż droga krajowa, do tego dochodzą opłaty, ale oszczędza czas i zmęczenie. Rachunek poniżej opiera się na założeniach, które możesz zastąpić własnymi liczbami. Nie podaję cen opłat za konkretne odcinki, bo zależą od trasy i się zmieniają.

Dwie trasy na mapie

Co drugi weekend jadę do syna i wracam. Mam dwa warianty, które opisuję schematycznie:

• Wariant A: autostrada. Trochę dłuższa w kilometrach, ale płynna, z jazdą ze stałą, wyższą prędkością i opłatami na odcinkach płatnych.

• Wariant B: droga krajowa. Krótsza w kilometrach, bez opłat, ale z przejazdami przez miejscowości, ograniczeniami prędkości i wyprzedzaniem.

Założenia ilustracyjne (nie wyniki pomiarów):

• A: 760 km łącznie, spalanie 7,4 l/100 km,

• B: 740 km łącznie, spalanie 6,4 l/100 km,

• cena benzyny: 6,50 zł/l (dla porównania, limit CPN z 20 sierpnia dla Pb95 to 6,49 zł).

Swoje spalanie sprawdzam w dzienniku. Pełny miesięczny rachunek opisałem w tekście o kosztach trasy do syna.

Paliwo i spalanie

Wzór: kilometry × spalanie / 100 × cena.

• A: 760 × 7,4 / 100 = 56,2 l, czyli 56,2 × 6,50 zł = około 365,6 zł,

• B: 740 × 6,4 / 100 = 47,4 l, czyli 47,4 × 6,50 zł = około 307,8 zł.

Różnica w paliwie: około 57,7 zł na korzyść krajówki. Skąd wyższe spalanie na autostradzie? Fizyka jest bezlitosna: opór powietrza rośnie z kwadratem prędkości. Jazda 130 km/h zamiast 90 km/h zużywa wyraźnie więcej paliwa na kilometr. Na krajówce wyższe spalanie przy częstym hamowaniu i ruszaniu ogranicza przewagę, ale w moich założeniach nie wystarcza, by zrównać wyniki.

Jeśli zmniejszysz prędkość na autostradzie do około 110–120 km/h, spalanie spada, a różnica maleje. To jedna z najtańszych metod oszczędzania paliwa. Moje założenia dotyczą jazdy z wyższymi prędkościami, ale warto sprawdzić, ile da wolniejsze tempo.

Opłaty za autostradę

Do rachunku trzeba dodać opłaty. Nie wpisuję kwot, bo zależą od odcinka i systemu poboru. Wzór:

• koszt wariantu A = paliwo (365,6 zł) + opłaty T,

• koszt wariantu B = paliwo (307,8 zł).

Różnica = 57,8 zł + T na niekorzyść autostrady. Jeśli opłaty w obie strony wynoszą na przykład 40 zł, autostrada kosztuje ponad 97 zł więcej. Dla mnie to nie jest "oszczędzanie", tylko zakup czasu. Warto sprawdzić aktualne stawki opłat w aplikacjach do liczenia tras, bo plan podróży zmienia się, gdy dodasz je do rachunku. Opisuję to szerzej w tekście o paliwie na autostradzie, a o cenach na stacjach przy trasach szybkiego ruchu piszę w poradniku o cenach paliw na autostradach.

Czas i zmęczenie

Rachunek paliwa to połowa obrazu. Druga połowa to czas i zmęczenie. Założenia:

• autostrada: średnia prędkość realna około 100 km/h, czyli około 7,6 godziny na 760 km,

• krajówka: średnia około 70 km/h, czyli około 10,6 godziny na 740 km.

Różnica około 3 godzin na całym weekendzie. Jeśli podzielę dodatkowy koszt autostrady (np. 58 zł + 40 zł = 98 zł) przez 3 godziny, wychodzi około 33 zł za godzinę zaoszczędzonego czasu. Czy to dużo? To zależy od tego, co robisz z tym czasem. Dla mnie godzina z synem jest warta znacznie więcej niż 33 zł.

Zmęczenie jest realne: długa jazda drogą krajową z wyprzedzaniem ciężarówek wymaga większej koncentracji niż stała jazda po autostradzie, choć monotonia też męczy. Nie mam danych o bezpieczeństwie, więc nie będę twierdził, że któraś jest "bezpieczniejsza". Zasada ogólna: rób przerwy co 2 godziny, bez względu na trasę.

Którą wybieram i kiedy

Moja reguła decyzyjna:

1. Gdy czas jest ważny (wyjazd po pracy w piątek, powrót w niedzielę wieczorem): autostrada. Dodatkowy koszt traktuję jako cenę czasu z synem.

2. Gdy mam zapas czasu i dobrą pogodę: krajówka, bo oszczędza około 58 zł w paliwie na wyjazd (do tego opłaty), czyli ponad 100 zł miesięcznie przy dwóch wyjazdach.

3. Przy złej pogodzie, nocą lub w zmęczeniu: autostrada, bo stabilne warunki jazdy są dla mnie ważniejsze niż rachunek.

4. Przy remoncie lub korkach: sprawdzam nawigację w ostatniej chwili.

Zasady, które obniżają koszt na każdej trasie: stała prędkość, kontrola ciśnienia w oponach, lekki bagażnik i tankowanie na stacji, na której cena jest korzystna, a nie na pierwszej z brzegu. Jeśli chcesz liczyć dokładniej, prowadź dziennik z podziałem na wariant trasy. Po kilku wyjazdach zobaczysz własne wartości zamiast moich założeń.