Jazda nocą w długiej trasie: zmęczenie, spalanie i stacje 24h

Jazda nocą w długiej trasie ma dwie strony: jest spokojniejsza, ale bardziej męcząca. Przerwę rób co około dwóch godzin, a gdy pojawi się mikrosen, zjedź i prześpij się kwadrans. Kawa pomaga tylko trochę i krótko. Do nocnej jazdy wracam często, bo co drugi weekend wracam od syna w niedzielę wieczorem, kilkaset kilometrów do domu.

Poniżej moje zasady i uzasadnienie. Nie jestem lekarzem ani instruktorem, więc opieram się na ogólnie znanych zaleceniach dotyczących zmęczenia kierowców, a nie na własnych pomiarach.

Dlaczego jeżdżę nocą

Powody są praktyczne. Po weekendzie z synem nie chcę wracać w niedzielę rano, bo chcę spędzić z nim jak najwięcej czasu, a w niedzielne popołudnie ruch powrotny bywa największy. Późnym wieczorem i nocą jedzie się płynniej i bez nerwów. Jest to jednak wybór, który ma koszt: ciało tej pory nie lubi, a wracać trzeba w godzinach, w których organizm naturalnie dąży do snu.

Jeśli masz wybór, jazda za dnia jest bezpieczniejsza. Nocą jeżdżę tylko wtedy, gdy jestem wyspany, a trasa jest zaplanowana. Nie wyruszam na kilkaset kilometrów po całym dniu intensywnej aktywności, bo wtedy ryzyko rośnie. Ten temat ma też finansowy aspekt, ale koszty nigdy nie są argumentem za jazdą na zmęczeniu.

Zmęczenie i mikrosen

Mikrosen to kilkusekundowa utrata świadomości, o której możesz nie wiedzieć. Przy prędkości 100 km/h w trzy sekundy pokonujesz ponad 80 metrów. Dlatego sygnały ostrzegawcze traktuję poważnie:

• ziewanie, ciężkie powieki, mrużenie oczu,

• nagle „odpływające" myśli i brak wspomnienia ostatnich kilometrów,

• zjeżdżanie na pobocze lub linię,

• trudność w utrzymaniu stałej prędkości,

• przeoczone znaki lub zjazdy.

Pojawienie się jednego z nich oznacza, że przerwa jest potrzebna teraz, a nie za 50 km. Czynniki, które nie pomagają: głośna muzyka, otwarte okno, energetyk. Pomagają: krótki sen i świeże powietrze podczas przerwy. Żadne triki nie zastąpią snu.

Przerwy na stacjach 24h

Plan nocnej trasy układam wokół miejsc, które są czynne całą dobę, oświetlone i zamieszkane przez ludzi. Szukam:

1. stacji 24h, zwykle przy większych drogach i autostradach,

2. dobrego oświetlenia i monitoringu,

3. toalety i możliwości kupienia czegoś ciepłego,

4. miejsca parkingowego z dala od wjazdu ciężarówek, żeby spać ciszej.

Przerwa składa się z kilku elementów. Najpierw spacer, żeby się rozruszać. Potem woda i coś lekkiego do jedzenia, bo ciężki posiłek nocą usypia. Na koniec 15–20 minut drzemki z ustawionym budzikiem. Dłuższy sen wprowadza w głęboką fazę i wybudzenie jest ciężkie, krótki daje odświeżenie bez efektu „kaca". Jeśli czujesz, że to nie wystarcza, zrób dłuższy postój albo prześpij się w bezpiecznym miejscu do rana. Więcej o planowaniu postojów znajdziesz w tekście tankowanie w trasie, a o bezpieczeństwie na stacji w tekście bezpieczne tankowanie.

Pamiętaj, że stacje 24h przy autostradach bywają droższe niż w mieście, o czym piszemy w tekście o cenach paliw na autostradach. Jeśli zbiornik pozwala, zatankuj wcześniej, w tańszym miejscu, a na nocną przerwę zostaw tylko odpoczynek.

Spalanie w nocy bez korków

Nocą ruch jest mniejszy, więc jedzie się płynniej: mniej hamowania, mniej przyspieszeń, stabilna prędkość. To sprzyja niższemu spalaniu, bo największe zużycie generują właśnie zmiany prędkości. Z drugiej strony pusta droga kusi do szybszej jazdy, a każde dziesięć kilometrów na godzinę więcej przy prędkościach autostradowych zauważalnie podnosi zużycie. Wynik netto zależy więc od Ciebie.

Nocą ustawiam tempomat na rozsądną prędkość i nie przekraczam jej, nawet gdy droga jest pusta. Takie podejście ma podwójną zaletę: auto pali mniej, a ja jestem mniej zmęczony, bo nie koncentruję się na ciągłym korygowaniu prędkości. Wyniki spalania zawsze zapisuję po trasie, żeby porównać je z jazdą dzienną.

Moje zasady

Podsumowuję krótko:

1. Wyjeżdżam wyspany i nigdy po całym dniu pracy.

2. Planuję przerwy z góry, na stacjach 24h, co dwie godziny.

3. Przy pierwszych objawach zmęczenia zjeżdżam, nie „dociągam" do następnej stacji.

4. Śpię 15–20 minut, a nie „chwilę".

5. Tankuję przed nocą, w rozsądnym miejscu, a nie w ostatniej chwili.

6. Jadę spokojnie, ze stałą prędkością.

Wracanie do syna bywa męczące, ale droga ma być bezpieczna, bo to on na mnie czeka. Żadna oszczędność ani minuta nie jest warta ryzyka. Jeśli jesteś zmęczony, zatrzymaj się, nawet gdy do celu zostało 40 kilometrów.

Dodatkowe zabezpieczenie: umowa z samym sobą

Najtrudniej przestrzegać zasad wtedy, gdy jestem już blisko celu i myślę „dam radę". Dlatego przed wyjazdem zapisuję dwie umowy z samym sobą: gdzie najpóźniej robię pierwszą przerwę i przy jakim objawie zjeżdżam bez negocjacji. Zapisane z wyprzedzeniem, nie podlegają dyskusji o trzeciej w nocy, kiedy oceny są zniekształcone zmęczeniem. Dobrze też uprzedzić kogoś bliskiego o planowanej godzinie dojazdu i dać znać z trasy. To drobiazg, a przy nocnej jeździe poprawia i bezpieczeństwo, i spokój.